Hoe kleed je je bij extreme kou?

Een frisse ochtend in Nederland is één ding. Een dag op min twintig in Lapland, of een harde wind op een Noorse bergkam, is iets heel anders. Dan merk je meteen of je goed gekleed bent of niet.

Het goede nieuws: warm blijven bij extreme kou is geen kwestie van zo veel mogelijk truien aantrekken. Het draait om de juiste lagen, droog blijven en de wind buiten houden.

Wat is extreme kou eigenlijk?

Er is geen vaste grens, maar zodra het ruim onder nul is en er wind staat, wordt kou serieus. De temperatuur op de thermometer vertelt dan maar de helft van het verhaal.

Wind maakt het een stuk kouder dan het lijkt. Daarom spreken weerberichten vaak over de gevoelstemperatuur. Bij min tien en een stevige wind kan het aanvoelen als min twintig of kouder.

Het geheim: lagen

De beste manier om je te kleden bij extreme kou is in lagen. Tussen elke laag blijft een beetje lucht hangen, en die lucht houdt je warm. Bovendien kun je lagen uit- of aantrekken als je het te warm of te koud krijgt.

Meestal werk je met drie lagen: een baselayer tegen je huid, een warme middenlaag en een buitenlaag die wind en water tegenhoudt. Bij extreme kou kun je de middenlaag gerust dubbel doen.

De baselayer

Deze laag ligt direct op je huid en heeft één belangrijke taak: vocht afvoeren. Ook bij kou ga je zweten, zeker als je wandelt of skiet. Blijft dat zweet op je huid liggen, dan koel je snel af.

Kies dus een baselayer die vocht afvoert en sluit aan zonder te knellen. Laat katoen thuis. Dat neemt vocht op, blijft nat en voelt daarna kil aan.

De middenlaag

De middenlaag zorgt voor isolatie. Denk aan fleece, een donsjasje of een gewatteerde bodywarmer. Twee dunnere middenlagen werken vaak beter dan één dikke, omdat je dan meer kunt bijsturen.

De buitenlaag

De buitenlaag beschermt je tegen wind, sneeuw en regen. Bij extreme kou is vooral winddicht belangrijk. Een goede jas met capuchon, een hoge kraag en manchetten die goed afsluiten houdt de kou letterlijk buiten.

Handen, voeten en hoofd

Bij kou stuurt je lichaam warm bloed vooral naar je romp. Daardoor koelen je handen, voeten en gezicht het eerst af. Juist die plekken verdienen extra aandacht.

Voor je handen werken wanten vaak warmer dan handschoenen, omdat je vingers elkaar warm houden. Heb je grip nodig, bijvoorbeeld voor skistokken of een stuur, kies dan goed geïsoleerde handschoenen. Verwarmde handschoenen geven extra warmte als isolatie alleen niet genoeg is.

Voor je voeten zijn warme sokken belangrijk, maar ze mogen niet knellen. Te strakke schoenen remmen de doorbloeding, en dan krijg je het juist sneller koud. Een muts, een buff of een bivakmuts maken het af.

Bescherm je gezicht

Je gezicht is bij extreme kou vaak het enige wat nog bloot is. Wangen, neus en oren koelen snel af, zeker in de wind. Een buff of bivakmuts die je over je neus kunt trekken, helpt enorm.

In de bergen of op open vlaktes is een skibril ook handig. Die beschermt je ogen tegen wind, sneeuw en fel licht. Vergeet ook je lippen niet: een lippenbalsem voorkomt dat ze uitdrogen en scheuren.

Vocht is je grootste vijand

Bij extreme kou is nat worden het grootste risico. Dat kan door sneeuw, maar ook door je eigen zweet. Een natte laag verliest veel van zijn isolerende werking.

Ga je flink bewegen, doe dan een laag uit voordat je gaat zweten. Open een rits voor wat ventilatie. En zodra je stopt, trek je meteen een extra laag aan, voordat je afkoelt.

Meer lagen is niet altijd beter

Het is verleidelijk om alles aan te trekken wat je hebt. Maar te veel lagen kunnen je bewegingen beperken en gaan knellen. Dan komt er minder warm bloed in je handen en voeten, en krijg je het juist kouder.

Zorg dat elke laag een duidelijke taak heeft en dat alles goed over elkaar past. Liever drie goede lagen dan vijf die elkaar in de weg zitten.

Van binnen naar buiten

Ga je tussendoor even naar binnen, bijvoorbeeld in een berghut of café? Zet dan je jas open of doe een laag uit. Zo ga je niet zweten in de warmte en stap je straks droog weer de kou in.

Let op de signalen

Rillen is een teken dat je lichaam het koud heeft. Voelen je vingers, tenen of wangen gevoelloos of wit aan, ga dan naar binnen of zoek beschutting en warm rustig op. Neem kou serieus en stel naar binnen gaan niet te lang uit.

Veelgestelde vragen

Is katoen echt zo slecht bij kou?

Als eerste laag wel. Katoen houdt vocht vast en droogt langzaam. Daardoor voel je je snel kil, zeker als je even stilstaat na inspanning.

Hoe weet ik of ik te warm gekleed ben?

Als je gaat zweten terwijl je beweegt. Dan is het tijd om een laag uit te doen of een rits open te zetten. Licht fris bij vertrek is vaak precies goed.

Helpt een warme drank tegen de kou?

Een warme drank voelt heerlijk en helpt je op te warmen. Voor langere tijd buiten is goede kleding belangrijker, maar een thermosfles met thee of bouillon maakt een koude dag een stuk aangenamer.

Wanten of handschoenen bij extreme kou?

Wanten zijn warmer, handschoenen geven meer grip. Verwarmde handschoenen combineren grip met extra warmte, wat handig is als je veel met je handen doet.

Tot slot

Extreme kou vraagt om een slimme aanpak, niet om de dikste jas. Draag lagen, blijf droog, houd de wind buiten en geef je handen, voeten en hoofd de aandacht die ze nodig hebben.

Zo kun je ook op de koudste dagen genieten van alles wat de winter te bieden heeft.